قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىگىنىڭ بۇيرىعى  №237

2015 جىلعى 20 ناۋرىز, استانا قالاسى «وندىرىستىك وبەكتىلەردىڭ سانيتاريالىق-قورعانىش ايماعىن بەلگىلەۋ بويىنشا سانيتاريالىق-ەپيدەميولوگيالىق تالاپتار» سانيتاريالىق قاعيدالارىن بەكىتۋ تۋرالى «حالىق دەنساۋلىعى جانە دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسى تۋرالى» 2009 جىلعى 18 قىركۇيەكتەگى قازاقستان رەسپۋبليكاسى كودەكسىنىڭ 144-بابىنىڭ 6-تارماعىنا سايكەس بۇيىرامىن: 1. قوسا بەرىلىپ وتىرعان «وندىرىستىك وبەكتىلەردىڭ سانيتاريالىق-قورعانىش ايماعىن بەلگىلەۋ بويىنشا سانيتاريالىق-ەپيدەميولوگيالىق تالاپتار» سانيتاريالىق قاعيدالارىن بەكىتۋ تۋرالى» سانيتاريالىق قاعيدالار بەكىتىلسىن. 2. قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىگىنىڭ تۇتىنۋشىلاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ كوميتەتى زاڭنامادا بەلگىلەنگەن تارتىپپەن: 1) وسى بۇيرىقتىڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسى ادىلەت مينيسترلىگىندە مەملەكەتتىك تىركەلۋىن; 2) وسى بۇيرىق مەملەكەتتىك تىركەلگەننەن كەيىن كۇنتىزبەلىك ون كۇن ىشىندە ونىڭ مەرزىمدى ءباسپاسوز باسىلىمدارىنا جانە «ادىلەت» اقپاراتتىق – قۇقىقتىق جۇيەسىندە رەسمي جاريالانۋعا جىبەرىلۋىن; 3) وسى بۇيرىقتىڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىگىنىڭ رەسمي ينتەرنەت-رەسۋرسىندا ورنالاستىرىلۋىن قامتاماسىز ەتسىن. 3. وسى بۇيرىقتىڭ ورىندالۋىن باقىلاۋ جەتەكشىلiك ەتەتىن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇلتتىق ەكونوميكا ۆيتسە-مينيسترىنە جۇكتەلسىن. 4. وسى بۇيرىق العاشقى رەسمي جاريالانعان كۇنىنەن باستاپ كۇنتىزبەلىك ون كۇن وتكەن سوڭ قولدانىسقا ەنگىزىلەدى. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترى ە.دوساەۆ «كەلىسىلگەن» «كەلىسىلگەن» «كەلىسىلگەن» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە ينۆەستيتسيالار جانە دامۋ ەنەرگەتيكا ءمينيسترى الەۋمەتتىك دامۋ ءمينيسترى ءمينيسترى ______________ ۆ. شكولنيك ______________ ت. دۇيسەنوۆا _______________ ءا. يسەكەشەۆ 2015 جىلعى 7 ءساۋىر 2015 جىلعى 14 ءساۋىر 2015 جىلعى 17 ءساۋىر قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترىنىڭ 2015 جىلعى 20 ناۋرىز №237 بۇيرىعىمەن بەكىتىلگەن «وندىرىستىك وبەكتىلەردىڭ سانيتاريالىق-قورعانىش ايماعىن بەلگىلەۋ بويىنشا سانيتاريالىق-ەپيدەميولوگيالىق تالاپتار» سانيتاريالىق قاعيدالارى 1. جالپى ەرەجەلەر 1. وسى «وندىرىستىك وبەكتىلەردىڭ سانيتاريالىق-قورعانىش ايماعىن بەلگىلەۋ بويىنشا سانيتاريالىق-ەپيدەميولوگيالىق تالاپتار» سانيتاريالىق قاعيدالارى (بۇدان ءارى – سانيتاريالىق قاعيدالار) «حالىق دەنساۋلىعى جانە دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسى تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ 2009 جىلعى 18 قىركۇيەكتەگى كودەكسىنىڭ (بۇدان ءارى – كودەكس) 144-بابىنىڭ 6-تارماعىنا سايكەس ازىرلەنگەن, ادامنىڭ دەنساۋلىعىنا جانە ءومىر ءسۇرۋ ورتاسىنا اسەر ەتۋ كوزدەرى بولىپ تابىلاتىن وندىرىستىك وبەكتىلەردىڭ (بۇدان ءارى – وبەكت) جەر تەلىمىن تاڭداۋعا, ولاردى جوبالاۋعا, سالۋعا, رەكونسترۋكتسيالاۋعا, جوندەۋ مەن پايدالانۋعا, سونداي-اق, وندىرىستىك وبەكتىلەردىڭ قاۋىپتىلىك سىنىبىنا, سانيتاريالىق-قورعانىش ايماعىنىڭ (بۇدان ءارى – سقا) ولشەمى مەن ونى جوبالاۋعا, سانيتاريالىق اجىراۋلارعا (بۇدان ءارى – سا), وسى ولشەمدەردى قايتا قاراۋ نەگىزدەمەلەرىنە, ولاردى بەلگىلەۋ ادىستەرى مەن تارتىبىنە, سقا پايدالانۋ اۋماعىن كوگالداندىرۋعا جانە شەكتەۋگە قويىلاتىن تالاپتاردى ايقىندايدى. 2. ونەركاسىپتىك الاڭ سىرتىندا پايدا بولاتىن لاستانۋ دەڭگەيلەرى رۇقسات ەتىلگەن شەكتى شوعىرلانۋدان (بۇدان ءارى – رەشش) جانە/نەمەسە رۇقسات ەتىلگەن شەكتى دەڭگەيدەن (بۇدان ءارى – رەشد) 0,1-دەن اساتىن نەمەسە تۇرعىن ءۇي ايماقتارىنىڭ لاستانۋى ۇلەسى رەشش 0,1 اساتىن وبەكتىلەر بولسا ادامنىڭ دەنساۋلىعىنا جانە ءومىر ءسۇرۋ ورتاسىنا اسەر ەتۋ كوزدەرى بولىپ تابىلادى. 3. وندىرىستىك وبەكتىلەردىڭ سانيتاريالىق-قورعا­نىش ايماعىن بەلگىلەۋ جونىندەگى سانيتاريالىق-ەپيدەميو­لوگيا­لىق تالاپتار مىنالاردى قامتيدى: 1) سقا جانە سا ولشەمدەرىن بەلگىلەۋگە قويىلاتىن تالاپتار; 2) سقا جانە سا ايماعىن جوبالاۋعا قويىلاتىن تالاپتار; 3) سقا جانە سا ايماعى اۋماعىنىڭ تارتىبىنە جانە كوگالداندىرۋعا قويىلاتىن تالاپتار. 4. وسى سانيتاريالىق قاعيدالاردا مىناداي تەرميندەر مەن انىقتامالار پايدالانىلدى: 1) اۆاريالىق جاعدايلاردى ەسەپكە الۋ – جوبالاۋ قۇجاتتاماسىندا حالىقتىڭ ءومىرى مەن دەنساۋلىعى ءۇشىن قاۋىپ­سىزدىكتى قامتاماسىز ەتەتىن شىعارىندىلار تارالۋىنىڭ ءتيىستى ەسەپتەۋلەرىنىڭ جانە پىسىقتالعان ءىس-شارالاردىڭ بولۋى; 2) بالامالى ەلەكتر قۋاتى – مەگاۆاتتا كورسەتىلگەن (بۇدان ءارى – مۆت) بەلگىلەنگەن قوسىندى ەلەكتر جانە جىلۋ قۋاتى; 3) قولايلى تاۋەكەل – ولاردى تومەندەتۋ بويىنشا قوسىمشا شارالاردى قابىلداۋدى قاجەت ەتپەيتىن جانە حالىقتىڭ كۇندەلىكتى ءومىرى مەن قىزمەتىندە بولاتىن تاۋەكەلدەرگە قاراعاندا تاۋەلسىز, از عانا بولىپ باعالاناتىن قولايسىز تيىمدىلىكتىڭ دامۋ تاۋەكەلىنىڭ دەڭگەيى; 4) لاستانۋ ايماعى – شەگىندەگى اتموسفەرانىڭ جەر بە­تىندەگى قاباتى رەشد-ن اساتىن شوعىرلانۋداعى زياندى زات­­تارمەن لاستانۋى مۇمكىن لاستانۋ كوزىنىڭ اينالاسىنداعى اۋماق; 5) مامانداندىرىلعان ۇيىمدار – زەرتحانالىق جانە قۇرال-سايماندىق زەرتەۋلەردى جۇرگىزۋ ءۇشىن زاڭنامامەن بەلگىلەنگەن تارتىپتە اككرەديتتەلگەن, وسى قىزمەت تۇرىنە ليتسەنزياسى, بىلىكتى ماماندارى بار جانە ءوزىنىڭ قۇرامىندا زەرتحانالارى نەمەسە بەلگىلەنگەن زاڭناماعا سايكەس تەكسەرۋدەن وتكەن ءتيىستى ولشەۋ قۇرالدارى بار, نەمەسە وسى قىزمەت ءتۇرىن جۇزەگە اسىراتىن زەرتحانالارمەن ۇزاق مەرزىمدى كەلىسىمى بار ۇيىمدار; 6) وبەكتىنىڭ قاۋىپتىلىك سىنىبى – قورشاعان ورتاعا ءبولى­نە­تىن لاستايتىن زاتتاردىڭ, قورشاعان ورتاعا جانە ادام­نىڭ دەنساۋلىعىنا قولايسىز اسەر ەتەتىن پايدا بولاتىن شۋدىڭ, ءدىرىلدىڭ, يوندالمايتىن ساۋلەنىڭ قۋاتىنا, پايدالانۋ جاعدايىنا, سيپاتىنا جانە مولشەرىنە بايلانىستى بەلگىلەنەتىن, كەيىننەن حالىقتىڭ سانيتاريالىق-ەپيدەميولوگيالىق سالاماتتىلىعى سالاسىندا قولدانى­لاتىن زاڭنامالارعا سايكەس حالىقتىڭ سانيتاريالىق-ەپيدەميولوگيالىق سالاماتتىلىعى سالاسىنداعى مەملەكەتتىك ورگاننىڭ ۆەدومستۆوسىنىڭ اۋماقتىق بولىمشەسىنىڭ كودەكستىڭ 62-بابىنىڭ 8-تارماعىنا سايكەس سانيتاريالىق-ەپيدەميولوگيالىق قورىتىندىسى بەرىلەتىن, قىزمەتتىڭ وسى ءتۇرىن جۇزەگە اسىراتىن جوبالاۋ ۇيىمى انىقتايتىن وبەكتىنىڭ ساناتى; 7) وندىرىستىك وبەكت – ادامنىڭ دەنساۋلىعى مەن ءومىر ءسۇرۋ ورتاسىنا اسەر ەتۋ كوزدەرى بولىپ تابىلاتىن پروتسەستەردى, جابدىقتاردى جانە تەحنولوگيالاردى پايدالانۋ ارقىلى جۇزەگە اسىرىلاتىن ءونىم شىعارۋمەن, جۇمىس ورىنداۋمەن جانە قىزمەت كورسەتۋمەن بايلانىستى شارۋاشىلىق قىزمەتىنىڭ وبەكتىسى; 8) ونەركاسىپتىك الاڭ – ءونىم شىعارۋ, جۇمىس ورىنداۋ جانە قىزمەت كورسەتۋ بويىنشا ءوندىرىستى ورنالاستىرۋعا ارنالعان جانە قىزمەتى ادامنىڭ ءومىر ءسۇرۋ ورتاسىنا اسەر ەتۋى مۇمكىن نەگىزگى وبەكتىلەر ورنالاسقان اۋماق; 9) سقا شەكاراسى - سقا اۋماعىن نەمەسە شەكارالارىنان تىس جەردە اسەر ەتۋ فاكتورلارى بەلگىلەنگەن گيگيەنالىق نورماتيۆتەردەن اسپايتىن جوسپارلى كەسكىندەردىڭ ەڭ كوپ كەڭىستىكتەرىن شەكتەيتىن سىزىق; 10) سانيتاريالىق-قورعانىش ايماعىنىڭ ولشەمىن نەگىزدەۋ – شتاتتىق رەجيمدە جۇمىس ىستەۋ ءۇشىن وبەكتىنىڭ تولىق جوبالىق قۋاتىنا شىعارىندىلاردىڭ بارىنشا قولايسىز تارالۋى جاعدايلارىن جانە انالوگتاردى زەردەلەۋدى ايقىندايتىن ولشەم; 11) سقا – ارنايى ماقساتتاعى ايماقتاردى, سونداي-اق, ەلدى مەكەندەگى ونەركاسىپ ۇيىمدارىن جانە باسقا دا وندىرىستىك, كوممۋنالدىق جانە قويما وبەكتىلەرىن ولارعا قولايسىز فاكتورلاردىڭ اسەر ەتۋىن كەمىتۋ ماقساتىندا جاقىن اراداعى سەليتەبتى اۋماقتاردان, عيماراتتاردان جانە تۇرعىن ءۇي-ازاماتتىق ماقساتتاعى قۇرىلىستاردان بولەتىن اۋماق; 12) سا – زياندى اسەر ەتۋ كوزىنەن باستاپ سقا رەجيمى بار, بىراق, ونى ۇيىمداستىرۋدىڭ نەگىزدەۋ جوباسىن ازىرلەۋدى تالاپ ەتپەيتىن تۇرعىن-ءۇي سالۋ قۇرىلىسىنىڭ, لاندشافتى-رەكرەاتسيالىق ايماقتىڭ, دەمالىس, كۋرورت ايماعىنىڭ شەكاراسىنا دەيىنگى ەڭ از اراقاشىقتىق (اۋە كەمەلەرىنىڭ ۇشۋ جانە قونۋ, عارىش اپپاراتتارىنىڭ ۇشۋ مەن ۇشىرۋ ايماعىنداعى ۇشۋدىڭ ستاندارتتى باعىتتارىنىڭ بويىنداعى سا قوسپاعاندا); 13) سقا نەگىزدەۋ جوباسى – ءومىر ءسۇرۋ ورتاعا اسەر ەتەتىن كوزدەر بولىپ تابىلاتىن وبەكتىلەر ءۇشىن ازىرلەنەتىن سقا ولشەمىن انىقتايتىن جوبا. 2. وندىرىستىك وبەكتىلەردىڭ سقا بەلگىلەۋ جونىندەگى سانيتاريالىق-ەپيدەميولوگيالىق تالاپتار 5. سقا حالىقتىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا بەلگىلەنەدى, ونىڭ ولشەمى لاستانۋدىڭ اتموسفەرالىق اۋاعا اسەرىن (حيميالىق, بيولوگيالىق, فيزيكالىق) سانيتاريالىق-ەپيدەميولوگيالىق نورمالاۋدىڭ مەملەكەتتىك جۇيەسىنىڭ قۇجاتتارىنا سايكەس بەلگىلەنگەن ماندەرگە دەيىن جانە, ال قاۋىپتىلىكتىڭ ءى جانە ءىى سىنىبى وبەكتىلەرى ءۇشىن – ساني­تاريالىق-ەپيدەميولوگيالىق نورمالاۋدىڭ مەملەكەتتىك جۇيەسىنىڭ قۇجاتتارىنا سايكەس بەلگىلەنگەن ماندەرگە دەيىن, سونداي-اق حالىقتىڭ دەنساۋلىعى ءۇشىن قولايلى تاۋەكەلدىڭ شاماسىنا دەيىن ازايتۋدى قامتاماسىز ەتەدى. 6. سقا ءوزىنىڭ فۋنكتسيونالدىق ماقساتى بويىنشا وبەكتىنى شتاتتىق رەجيمدە پايدالانۋ كەزىندە حالىقتىڭ قاۋىپسىزدىك دەڭ­گەيىن قامتاماسىز ەتەتىن قورعانىش كەدەرگىسى بولىپ تابىلادى; 7. ادامنىڭ دەنساۋلىعىنا جانە ءومىر ءسۇرۋ ورتاسىنا قولايسىز اسەر ەتۋ كوزدەرى بولىپ تابىلاتىن وبەكتىلەر ءۇشىن جوبالىق جانە جوبا الدى قۇجاتتامالارىنىڭ قۇرامىندا سقا ولشەمى نەگىزدەلەدى. 8. كودەكستىڭ 145-بابىنىڭ 2-تارماعىنا سايكەس سقا ولشەمى مەن شەكاراسىن نەگىزدەۋدى جوبا الدى جانە جوبالىق قۇجاتتاما جاساۋ كەزەڭىندە (قالا قۇرىلىسى قىزمەتى, ورنالاستىرۋ, جوبالاۋ, رەكونسترۋكتسيالاۋ, تەحنيكالىق قايتا جاراقتاندىرۋ) ەلدى مەكەندەردىڭ اتموسفەرالىق اۋاسىنا حيميالىق, بيولوگيالىق, فيزيكالىق اسەر ەتەتىن كوزدەر بولىپ تابىلاتىن وبەكتىلەردى پايدالاناتىن شارۋاشىلىق جۇرگىزۋشى سۋبەكتىسى جۇزەگە اسىرادى. 9. جوبا الدى جانە جوبالىق قۇجاتتاماداعى سقا ولشەمىن نەگىزدەۋ مىنالاردى قامتيدى: 1) تەحنولوگيالىق پروتسەستىڭ, قالا قۇرىلىسى جاعدايىن سيپاتتايتىن تۇسىندىرمە جازبا; 2) سقا ولشەمى مەن شەكاراسى جانە ونىڭ اتموسفەرالىق اۋاعا فيزيكالىق اسەرىنىڭ, اتموسفەرالىق اۋانى حيميالىق, بيولوگيالىق لاستاۋدىڭ تارالۋىنىڭ ەسەپتەۋلەرىمەن نەگىزدەۋ; 3) شىعارىندىلار كوزدەرى, ولشەمى تۇسىرىلگەن سقا سحەماسى; 4) جاھاندىق پوزيتسيالاۋ جۇيەسىن قوسا العانداعى كوورديناتالار جۇيەسىندەگى قاعاز تۇرىندەگى جانە (نەمەسە) ەلەكتروندىق جەتكىزگىشتەگى سيتۋاتسيالىق جوسپار; 5) حالىق دەنساۋلىعىنىڭ تاۋەكەلىن باعالاۋ جونىندەگى ماتەريالدار; 6) سقا اۋماعىن پايدالانۋ رەجيمى جانە كوگالداندىرۋ; 7) I - IV – قاۋىپتىلىك سىنىبىنداعى وبەكتىلەر ءۇشىن: سقا ەسەپتىك ولشەمىن راستايتىن زاتتار مەن باقىلاناتىن كورسەتكىشەردىڭ, باقىلاناتىن نۇكتەلەردىڭ تىزبەسى, وبەكتىنى باقىلاۋ كەزەڭدىلىگى مەن جۇمىس رەجيمى بار زاتتاي زەرتتەۋلەر مەن ولشەمدەردىڭ باعدارلاماسى; 8) حالىقتى اتموسفەرالىق اۋاعا شىعارىلاتىن زياندى حيميالىق قوسپالاردىڭ اسەرىنەن جانە فيزيكالىق اسەردەن قورعاۋ جونىندەگى ءىس-شارالار; 10. سقا نەگىزدەمەسىن جوباسى ازىرلەنگەن وبەكتىگە قاتىستى ۇيىمنىڭ, جوبالىق قۇجاتتامانى ازىرلەۋشىنىڭ لاۋازىمدى تۇلعالارى (نەمەسە جەكە كاسىپكەر) بەكىتەدى جانە تاپسىرىس بەرۋشىمەن كەلىسىلەدى. ازىرلەنگەن جوبانىڭ تولىقتىعىنا, دۇرىستىعىنا جانە ساپاسىنا جوبالىق قۇجاتتامانى ازىرلەۋشى جاۋاپتى بولادى. 11. زەرتحانالىق زەرتتەۋلەردى جۇرگىزۋگە ارنالعان كورسەتكىشتەر تىزبەسى, حيميالىق زاتتاردىڭ تارالۋىنىڭ ەسەپتەۋلەرى ونىڭ ىشىندە حالىقتىڭ دەنساۋلىعىنىڭ تاۋەكەلىن باعالاۋ نەگىزىندە انىقتالادى. 12. سقا شەكاراسىنداعى گيگيەنالىق نورماتيۆتەردىڭ ساقتالۋىن راستاۋدى سقا نەگىزدەۋ جوباسىنىڭ جوبا الدى جانە جوبالىق قۇجاتتامالارى قۇرامىندا ۇسىنىلعان زاتتاي زەرتتەۋلەر مەن ولشەمدەردىڭ باعدارلاماسىنا سايكەس وندىرىستىك باقىلاۋ بويىنشا ەلدى مەكەندەردىڭ اتموسفەرالىق اۋاسىنا حيميالىق, بيولوگيالىق, فيزيكالىق اسەر ەتۋ كوزدەرى بولىپ تابىلاتىن I – IV قاۋىپتىلىك سىنىبىنداعى وبەكتىلەردى پايدالاناتىن شارۋاشىلىق جۇرگىزۋشى سۋبەكتىسى وزدىگىنەن جۇزەگە اسىرادى. 13. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تەحنيكالىق رەتتەۋ تۋرالى زاڭناماسىنا سايكەس اككرەديتتەۋدەن وتكەن ات­موسفەرالىق اۋانى زەرتحانالىق زەرتتەۋدى جانە اتموسفە­رالىق اۋاعا فيزيكالىق اسەر ەتۋدى ولشەۋدى زەرتحانالار جۇرگىزەدى. 14. سقا سىنىپتاما بويىنشا شامامەن العانداعى ولشەمى اتموسفەرالىق اۋانىڭ كۇتىلەتىن لاستانۋىنىڭ جانە فيزيكالىق اسەر ەتۋ دەڭگەيلەرىنىڭ ەسەپتەۋلەرى بار سقا جوباسىمەن نەگىزدەلۋى ءتيىس. 15. وبەكتىنى پايدالانۋ كەزىندە اتموسفەرالىق اۋا­نىڭ كۇتىلەتىن لاستانۋىنىڭ جانە فيزيكالىق اسەر ەتۋ دەڭگەيلەرىنىڭ ەسەپتەۋلەرى زاتتاي زەرتتەۋلەر مەن ولشەۋلەردىڭ ناتيجەلەرىمەن تەكسەرىلۋى ءتيىس. 16. اۋە كەمەلەرىنىڭ ۇشۋ جانە قونۋ, عارىش اپپاراتتارىن ۇشىرۋ ايماعىنداعى ۇشۋدىڭ ستاندارتتى باعىتتارى بويىنداعى سقا جانە سا ولشەمدەرىنىڭ نەگىزدەلگەندىگى قولدانىستاعى, قۇرىلىسى بەلگىلەنگەن نەمەسە جوبالانعان كاسىپورىنداردىڭ ۇلەسىن ەسكەرە وتىرىپ, بەلگىلەنگەن ءتارتىپ بويىنشا كەلىسىلگەن جانە بەكىتىلگەن ادىستەر بويىنشا ورىندالعان بارلىق لاستايتىن زاتتار ءۇشىن اتموسفەراعا شىعارىندىلاردىڭ تارالۋىنىڭ جانە فيزيكالىق فاكتورلاردىڭ تارالۋىنىڭ ەسەپتەۋلەرىمەن راستالادى. كودەكس پەن قورشاعان ورتانى قورعاۋ سالاسىنداعى زاڭناماعا سايكەس سقا, سا نەگىزدەۋ جوباسى جانە حالىقتىڭ دەنساۋلىعى ءۇشىن قولايلى تاۋەكەلدى باعالاۋ مامانداندىرىلعان ۇيىمدارمەن ازىرلەنەدى. 17. وبەكتىلەردىڭ سقا جۇيەلى ازىرلەنەدى: اتموسفەرالىق اۋاعا فيزيكالىق اسەردى جانە اتموسفەرالىق اۋانىڭ لاستانىپ تارالۋىن (شۋ, ءدىرىل, يوندامايتىن ساۋلەلەنۋ) ەسەپتەۋلەرى بار جوبانىڭ نەگىزىندە ورىندالعان (الدىن الا), ەسەپتەۋ پارامەترلەرىن راستاۋ ءۇشىن زاتتاي زەرتتەۋلەر مەن ولشەۋلەردىڭ جىلدىق تسيكلىنىڭ ناتيجەلەرى نەگىزىندە – بەلگىلەنگەن (تۇپكىلىكتى). اۋە كەمەلەرىنىڭ ۇشۋ جانە قونۋ, عارىش اپپاراتتارىن ۇشىرۋ ايماعىندا ۇشۋدىڭ جاڭادان ورنالاستىرىلاتىن ستاندارتتى باعىتتارى ءۇشىن سا مىناداي جۇيەدە ازىرلەنەدى: 1) اتموسفەرالىق اۋاعا فيزيكالىق اسەر ەتۋ (شۋ, ءدىرىل, يوندامايتىن ساۋلەلەنۋ) ەسەپتەۋلەرى بار جوبانىڭ نەگىزىندە ورىندالعان ەسەپتىك (الدىن الا); 2) زاتتاي ولشەۋلەردىڭ جىلدىق تسيكلىنىڭ ناتيجەلەرى نەگىزىندە تۇزەتىلگەن, بەلگىلەنگەن (تۇپكىلىكتى). 18. سقا ولشەمىن ايقىنداۋعا ارنالعان كريتەري ونىڭ سىرتقى شەكارالارىندا جانە ونىڭ سىرتىندا ەلدى مەكەندەردىڭ اتموسفەرالىق اۋاسى ءۇشىن لاستانۋ زاتتارىنىڭ شوعىرلانۋى ماكسيمالدى ءبىر رەتتىك رەشش نەمەسە اسەر ەتۋدىڭ شامامەن العانداعى قاۋىپسىز دەڭگەيىنەن (بۇدان ءارى-اەبقد) جانە/نەمەسە فيزيكالىق اسەر ەتۋدىڭ رەشد اسپاۋ بولىپ تابىلادى. 19. ادامنىڭ دەنساۋلىعىنا جانە ءومىر ءسۇرۋ ورتاسىنا اسەر ەتۋ كوزدەرى بولىپ تابىلاتىن وبەكتىلەردى تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسى اۋماعىنان, لاندشافتىلى-رەكرەاتسيالى ايماقتان, دەمالىس ايماعىنان, كۋرورت, ساناتوري, دەمالىس ۇيلەرىنىڭ, ستاتسيونارلىق ەمدەۋ-پروفيلاكتيكالىق ۇيىمدارىنىڭ اۋماقتارىنان, باۋ-باقشا سەرىكتەستىكتەرى مەن كوتتەدج قۇرىلىسى اۋماقتارىنان, ۇجىمدىق نەمەسە جەكە ساياجاي جانە باۋ-باقشا ۋچاسكەلەرىنەن سقا مەن سا ءبولۋ قاجەت. 20. ادام قونىستانباعان جەرلەردە جاڭادان قۇرىلاتىن وندىرىستىك وبەكتىلەردى ورنالاستىرۋ كەزىندە سقا جانە سا شەكا­راسى وسى سانيتاريالىق قاعيدالاردىڭ 5-تاراۋىندا كورسەتىلگەن وبەكتىلەردى ورنالاستىرۋعا تىيىم سالۋدى ايقىندايدى. 21. سقا ولشەمىن بەلگىلەۋ پراكتيكاسىن ەسكەرە وتىرىپ وندىرىستىك جانە باسقا دا وبەكتىلەردىڭ سانيتاريالىق سىنىپتاماسى جانە سقا ەڭ از ولشەمدەرى ازىرلەندى (بۇدان ءارى – سانيتاريالىق سىنىپتاما). وسى سانيتاريالىق قاعيدا­لار­دىڭ 1-قوسىمشاسىنا سايكەس وبەكتىلەر مەن وندىرىستەردىڭ قاۋىپتىلىك سىنىپتارىنا بايلانىستى مىناداي سقا ولشەمدەرى بەلگىلەنەدى: 1) سقا 1000 مەتر (بۇدان ءارى –م) جانە ودان ارتىق – ءى قاۋىپتىلىك سىنىبىنداعى وبەكتىلەر; 2) سقا 500 م-دەن 999 م-گە دەيىن ءىى قاۋىپتىلىك سىنىبىنداعى وبەكتىلەر; 3) سقا 300 م-دەن 499 م-گە دەيىن ءىىى قاۋىپتىلىك سىنىبىنداعى وبەكتىلەر; 4) سقا 100 م-دەن 299 م-گە دەيىن ءىV قاۋىپتىلىك سىنىبىنداعى وبەكتىلەر; 5) سقا 0 م-دەن 99 م-گە دەيىن V قاۋىپتىلىك سىنىبىنداعى وبەكتىلەر. 22. سانيتاريالىق سىنىپتاماعا ەنبەگەن, سونداي-اق جاڭا, ەلدە جانە شەت ەلدەردە انالوگتارى جوق, جەتكىلىكتى زەردەلەنبەگەن تەحنولوگيالارى بار وبەكتىلەر ءۇشىن بەلگىلەنگەن (تۇپكىلىكتى) سقا-نىڭ ەنى ءاربىر ناقتى جاعدايدا كودەكستىڭ 62-بابىنىڭ 8-تارماعىنا سايكەس قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ باس مەملەكەتتىك سانيتاريالىق دارىگەرىنىڭ شەشىمىمەن بەلگىلەنەدى. قالعان جاعدايلاردا كودەكستىڭ 62-بابىنىڭ 8-تارماعىنا سايكەس - ءتيىستى اۋماقتارداعى (وبلىستىڭ, رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قالانىڭ, استانانىڭ, اۋداننىڭ جانە قالانىڭ) جانە كولىكتەگى حالىقتىڭ سانيتاريالىق-ەپيدەميولوگيالىق سالا­ماتتىلىعى سالاسىنداعى مەملەكەتتىك ورگان ۆەدومستۆو­سىنىڭ اۋماقتىق بولىمشەلەرىنىڭ لاۋازىمدى ادامدارى بەلگىلەيدى. 23. بارلىق وبەكتىلەر, سونىڭ ىشىندە ءى جانە ءىى قاۋىپتىلىك سىنىبىنداعى وبەكتىلەر جانە سانيتاريالىق سىنىپتاماعا ەنگىزىلمەگەن, سونداي-اق جاڭا, ەلدە جانە شەت ەلدەردە انالوگتارى جوق, جەتكىلىكتى زەردەلەنبەگەن تەحنولوگيالارى بار وندىرىستەر ءۇشىن سقا الدىن الا (ەسەپتەمەلىك) ولشەمى ءتيىستى اۋماقتارداعى حالىقتىڭ سانيتاريالىق-ەپيدەميولوگيالىق سالاماتتىلىعى سالاسىنداعى مەملەكەتتىك ورگان ۆەدومستۆوسىنىڭ اۋماقتىق بولىمشەلەرىنىڭ (وبلىستىڭ, رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قالانىڭ, استانانىڭ) جانە كولىكتەگى لاۋازىمدى ادامدارى - كودەكستىڭ 62-بابىنىڭ 8-تارماعىنا سايكەس اتموسفەرالىق اۋانىڭ لاستانۋى تارالۋىنىڭ جانە اتموسفەرالىق اۋاعا فيزيكالىق اسەر ەتۋىنىڭ (شۋ, ءدىرىل, يوندالمايتىن ساۋلەلەنۋ) ەسەپتەۋلەرى بار جوبانىڭ نەگىزىندە جەر ۋچاسكەسىن تاڭداۋ كەزىندە بەلگىلەيدى. 24. اۆتوموبيل ماگيسترالدارى, تەمىرجول كولىگى جەلىلەرى, جەر بەتىندەگى مەتروپوليتەن ۋچاسكەلەرى ءۇشىن, سونداي-اق اۋە كەمەلەرىنىڭ ۇشۋ جانە قونۋ, عارىش اپپاراتتارىن ۇشىرۋ ايماعىنداعى ۇشۋدىڭ ستاندارتتى باعىتتارىنىڭ بويىندا جەر بەتىنە تۇسكەن پروەكتسيادان سا بەلگىلەنەدى. سا شاماسى ءاربىر ناقتى جاعدايدا, كەيىننەن زاتتىق ولشەۋلەر فيزيكالىق فاكتورلاردىڭ (شۋ, ءدىرىل, يوندامايتىن ساۋلەلەنۋ) ەسەپتەۋ نەگىزىندە, جۇرگىزۋ ارقىلى بەلگىلەنەدى. 25. جەڭىل اۆتوموبيل تۇراقتارى, گاراجدار, كولىك قۇرال­دارىنا تەحنيكالىق قىزمەت كورسەتۋ, اۆتوماشينا جۋ, اۋە ەلەكتر جەلىلەرى وبەكتىلەرى (بۇدان – ءارى اەج), سارقىندى سۋلاردى تازارتۋ, كومىرسۋتەكتى شيكىزاتىنىڭ ماگيسترالدى قۇبىرلارى, كومپرەسسورلى جانە مۇناي ايدايتىن ستانتسيالار ءۇشىن سا قۇرىلادى. سا ەڭ از مولشەرلەرى وسى ساني­تاريالىق قاعيدالارعا 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8-قوسىمشالاردا كورسەتىلگەن. سا سقا رەجيمى بار, بىراق ونى نەگىزدەۋ جوباسىن ازىرلەۋدى تالاپ ەتپەيدى (اۋە كەمەلەرىنىڭ ۇشۋ جانە قونۋ, عارىش اپپاراتتارىن ۇشىرۋ ايماعىنداعى ۇشۋدىڭ ستاندارتتى باعىتتارىنىڭ بويىنداعى سا قوسپاعاندا). 26. تۇرعىن ءۇي كەشەندەرىنە جاپسارلاس سالىنعان الەۋمەتتىك-باعىتتالعان ينفراقۇرىلىم وبەكتىلەرى (5 دەيىن قوسا العانداعى پوستى بار اۆتوموبيلدەردى جۋ ورنى, اۋىسىمىنا ونىمدىلىگى 75 كگ ارتىق بولمايتىن حيميالىق تازالاۋ جانە كىر جۋ ورنى, پاركينگتەر) سقا ۇيىمداستىرۋ جوباسىن ازىرلدەۋدى تالاپ ەتپەيدى. 27.مال سويۋ پۋنكتتەرىنەن جانە مال سويۋ الاڭدارىنان ەڭ از سا وسى سانيتاريالىق قاعيدالارعا 9-قوسىمشادا كەلتىرىلگەن. 28. ەلدى مەكەننەن اۆياتسيالىق تاسىلمەن پەستيتسيدتەرمەن (ۋلى حيميكاتتارمەن) وڭدەلەتىن اۋىل شارۋاشىلىعى القابىنا دەيىنگى سا ولشەمى كەمىندە 2000 مەتردى قۇراۋى ءتيىس. 29. اۋەجايلار, اەرودرومدار, ۆەرتودرومدار اينالاسىندا ءاربىر ناقتى جاعدايدا اتموسفەرالىق اۋاعا فيزيكا­لىق اسەر ەتۋدىڭ (شۋ, ءدىرىل, يوندامايتىن ساۋلەلەنۋ) جانە اتموسفەرالىق اۋانىڭ لاستانۋىنىڭ تارالۋى ەسەپتەۋ­لەرى نەگىزىندە, سونداي-اق زاتتىق زەرتتەۋلەر جانە ولشەۋ­لەر ناتيجەلەرى, حالىقتىڭ دەنساۋلىعى ءۇشىن تاۋە­كەلدى باعالاۋ نەگىزىندە, مولشەرى سانيتاريالىق-ەپيدە­ميولوگيالىق نورمالاۋدىڭ مەملەكەتتىك جۇيەسىنىڭ قۇجات­تارىمەن بەلگىلەنگەن تالاپتارعا دەيىن حالىققا ءومىر ءسۇرۋ فاكتورلارىنىڭ اسەرىن ازايتۋدى قامتاماسىز ەتەتىن پايدا­لانۋدىڭ ەرەكشە رەجيمى بار ارنايى اۋماق (سقا جانە سا) بەلگىلەنەدى. ەسەپتەۋلەردى, زاتتىق زەرتتەۋلەر مەن ولشەۋلەردى, حالىق دەنساۋلىعى ءۇشىن تاۋەكەلدى باعالاۋدى ۇيىمداستىرۋعا جانە جۇرگىزۋگە اەرودروم مەن ۆەرتودرومداردىڭ يەلەرى جاۋاپتى بولادى. 30. ءى, ءىى, ءىىى, ءىV جانە V قاۋىپتىلىك سىنىبىنداعى وبەكتىلەر ءۇشىن سقا-نىڭ مولشەرىن ءتيىستى اۋماقتارداعى حالىقتىڭ سانيتاريالىق-ەپيدەميولوگيالىق سالاماتتىلىعى سالاسىنداعى مەملەكەتتىك ورگان ۆەدومستۆوسىنىڭ اۋماقتىق بولىمشەلەرىنىڭ باسشىلارى (وبلىستىڭ, رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قالانىڭ, استانانىڭ), كولىكتەگى – باس مەملەكەتتىك سانيتاريالىق دارىگەرلەرى نەمەسە ورىنباسارلارى وسى سانيتاريالىق قاعيدالاردىڭ 4-تاراۋىنا سايكەس وزگەرتەدى. 31. سقا, سا اۋماعىنداعى جانە ولاردىڭ شەكاراسىنداعى اتموسفەرالىق اۋانى زەرتحانالىق زەرتتەۋدى جانە اتموسفەرالىق اۋاعا فيزيكالىق اسەردى ولشەۋدى اككرەديتتەلگەن وندىرىستىك زەرتحانالارمەن, حالىقتىڭ سانيتاريالىق-ەپيدەميولوگيالىق سالاماتتىلىعى سالاسىنداعى ۇيىم­دارمەن جانە/نەمەسە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تەحنيكالىق رەتتەۋ تۋرالى زاڭناماسىنا سايكەس اككرەديتتەۋدەن وتكەن زەرتحانالارمەن جۇزەگە اسىرىلادى. 32. حالىققا فيزيكالىق اسەر ەتۋ فاكتورلارىنىڭ كوزدەرى بولىپ تابىلاتىن وندىرىستىك وبەكتىلەرگە ارنالعان سقا ولشەمدەرى كوزدەردىڭ ورنالاسقان ورىندارىن جانە ولاردان تۋىندايتىن شۋدى, ءدىرىلدى, يوندامايتىن ساۋلەلەنۋدىڭ سيپاتىن ەسەپكە الا وتىرىپ, اكۋستيكالىق ەسەپتەۋلەر نەگىزىندە بەلگىلەنەدى. سقا ولشەمدەرىن بەلگىلەۋ ءۇشىن ەسەپتەۋ پارامەترلەرى جوبالىق قۋاتقا شىققاننان كەيىن ءبىر جىل بويى وبەكتىنى پايدالانۋ ۇردىسىندە اتموسفەرالىق اۋاعا فيزيكالىق اسەر ەتۋ فاكتورلارىنىڭ زاتتاي ولشەۋلەرمەن راستالۋى ءتيىس. 33. سقا ولشەمدەرى كودەكستىڭ 145-بابىمەن ايقىندالعان سانيتاريالىق-ەپيدەميولوگيالىق نورمالاۋدىڭ مەملەكەت­تىك جۇيەسىنىڭ قۇجاتتارىنا سايكەس سقا-نىڭ سىرتقى شەكاراسىنداعى شۋدىڭ, ءدىرىلدىڭ, يوندامايتىن ساۋلەلەنۋدىڭ رەشد بويىنشا ايقىندالادى. 34. حالىقتى اۋەلىك ەلەكتر بەرۋ جەلىلەرى (بۇدان ءارى – اەج) تۋىندايتىن ەلەكتر ءورىسىنىڭ اسەرىنەن قورعاۋ ماقساتىندا جوعارى ۆولتتى جەلى تراسساسىنىڭ بويىندا سانيتاريالىق اجىراۋ بەلگىلەنەدى, ونىڭ سىرتىنداعى ەلەكتر ءورىسىنىڭ كەرنەۋلىگى 1 مەترگە 1 كيلوۆولتتان (بۇدان ءارى – كۆ) اسپايدى. قايتا جوبالاناتىن اەج, سونداي-اق عيماراتتار مەن قۇرىلىستار ءۇشىن سانيتاريالىق اجىراۋ شەكارالارىن اەج تراسساسىنىڭ بويىندا سىمداردى كولدەنەڭ ورنالاستىرۋ ارقىلى جانە ونىڭ ەكى جاعىندا ەلەكتر ءورىسىنىڭ كەرنەۋلىگىن تومەندەتۋ قۇرالىنسىز اەج-عا پەرپەنديكۋليار باعىتتاعى جيەكتەگى فازالىق سىمداردىڭ جەرگە پروەكتسياسىنان مىناداي قاشىقتىقتاردا قابىلداۋعا جول بەرىلەدى: 1) كەرنەۋلىگى 220 كۆ اەج ءۇشىن – 20 م; 2) كەرنەۋلىگى 500 كۆ اەج ءۇشىن – 30 م; 3) كەرنەۋلىگى 750 كۆ اەج ءۇشىن – 40 م; 4) كەرنەۋلىگى 1150 كۆ اەج ءۇشىن – 55 م. 35. تاراتۋشى راديوتەحنيكالىق وبەكتىلەر ورنالاسقان جەرلەردە سقا ولشەمىن بەلگىلەۋ كودەكستىڭ 145-بابىمەن ايقىندالعان سانيتاريالىق-ەپيدەميولوگيالىق نور­ما­لاۋدىڭ مەملەكەتتىك جۇيەسىنىڭ قۇجاتتارىنا سايكەس جۇرگىزىلەدى. 3. سانيتاريالىق-قورعانىش ايماقتارىن جوبالاۋ 36. جوبا الدى جانە جوبالىق قۇجاتتامالاردى, قۇرىلىس ونەركاسىپ وبەكتىسى رەكونسترۋكتسياسى مەن ءوندىرىسى جانە/نەمەسە ونەركاسىپ وبەكتىلەرى توبىنىڭ جانە وندىرىستەر جوبالارىن ازىرلەۋدىڭ بارلىق كەزەڭدەرىندە سقا نەگىزدەۋ كوزدەلەدى. سقا نەگىزدەۋ وسى سانيتاريالىق قاعيدالاردا باياندالعان تالاپتارعا سايكەس جۇزەگە اسىرىلادى. 37. جاڭا وبەكتىلەر قۇرىلىسىنا, قولدانىستاعى وبەك­تىلەردى رەكونسترۋكتسيالاۋعا نەمەسە تەحنيكالىق قايتا جاراقتاندىرۋعا سقا نەگىزدەۋدىڭ جوبا الدى جانە جوبا­لىق قۇجاتتامالارىندا سقا ۇيىمداستىرۋعا جانە كوگال­داندىرۋعا ارنالعان ءىس-شارالار جانە قاراجات كوزدەلەدى. 38. سقا شەكارالارى شەتكى حيميالىق, بيولوگيالىق جانە/نەمەسە فيزيكالىق اسەر ەتۋ كوزدەرىنەن باستاپ بەلگىلەنەدى. جەر ۋچاسكەسىن ءبولىپ بەرۋ ساتىسىندا اسەر ەتۋ كوزدەرىنىڭ انىق ورنالاستىرىلۋى دەرەكتەرىنىڭ جوق كەزىندە سقا شەكاراسى بەلگىلەنگەن باعىتتا الاڭنىڭ شەكاراسىنان ونىڭ سىرقى شەكاراسىنا دەيىن ورناتىلادى. 39. سقا بەلگىلەۋ ءۇشىن اتموسفەرالىق اۋانىڭ حيميالىق لاستانۋى جەتەكشى فاكتور بولىپ تابىلاتىن شىعارىندىلار مەن وندىرىستەردىڭ سيپاتتاماسىنا قاراي سقا ولشەمى ونەركاسىپ الاڭى شەكاراسىنان جانە/نەمەسە لاستايتىن زاتتاردىڭ شىعارىندىلارى كوزدەرىنەن باستاپ بەلگىلەنەدى. ونەركاسىپتىك الاڭى اۋماعىنىڭ شەكاراسىنان: 1) اشىق الاڭدارداعى تەحنولوگيالىق جابدىقتاردىڭ بار بولۋى كەزىندە ۇيىمداستىرىلعان جانە ۇيىمداستىرىل­ماعان كوزدەردەن; 2) ونەركاسىپتىك الاڭ اۋماعى بويىنشا ءار-جەردە ءبولىپ جايعاستىرىلعان كوزدەرى بار ءوندىرىستى ۇيىمداستىرعان جاعدايدا; 3) جەر بەتىندەگى جانە تومەنگى كوزدەر, ورتاشا بيىكتىكتەگى سۋىق شىعارىندىلار بار بولعاندا; 4) جوعارعى, ورتاشا كوزدەردەن جىلىتىلعان شىعارىن­دىلارى بار شىعارىندىلار كوزدەرىنەن. شىعارىندىلار كوزدەرىنەن: جوعارعى, ورتاشا كوزدەردەن جىلىتىلعان شىعارىندىلارى بار بولعاندا. 40. ادامنىڭ ءومىر ءسۇرۋ ورتاسىن لاستاۋ كوزدەرى بولىپ تابىلاتىن قولدانىستاعى وبەكتىلەر ءۇشىن ءومىر ءسۇرۋ ورتاسىنا اسەر ەتۋدىڭ بارلىق تۇرلەرىن حيميالىق جانە بيولوگيالىق اسەر ەتۋ كەزىندە رەشش-عا دەيىن, فيزيكالىق فاكتورلاردىڭ اسەر ەتۋى كەزىندە رەشد-گە دەيىن تومەندەتكەن جاعدايدا وندىرىستەردى رەكونسترۋكتسيالاۋدى نەمەسە قايتا بەيىندەۋدى جۇرگىزۋگە رۇقسات ەتىلەدى. 41. ەسەپتەلگەن سقا جانە اتموسفەرالىق اۋاعا حيميالىق, بيولوگيالىق جانە فيزيكالىق اسەردى زاتتاي زەرتتەۋلەر مەن ولشەۋلەر, تاۋەكەلدى باعالاۋ ء(ى جانە ءىى قاۋىپتىلىك سىنىبىنداعى وبەكتىلەر ءۇشىن) نەگىزىندە الىنعان ولشەم سايكەس كەلمەگەن جاعدايدا, سقا ولشەمى بويىنشا شەشىم حالىقتىڭ دەنساۋلىعى ءۇشىن نەعۇرلىم ۇلكەن قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتەتىن نۇسقا بويىنشا قابىلدانادى. 42. ادامنىڭ ءومىر ءسۇرۋ ورتاسى مەن دەنساۋلىعىنا اسەر ەتۋ كوزدەرى بولىپ تابىلاتىن وبەكتىلەر ءۇشىن ونەركاسىپتىك وبەكتىلەر مەن وندىرىستەردىڭ سانيتاريالىق سىنىپتاماسىنا سايكەس ادامنىڭ ءوسىر ءسۇرۋ ورتاسى مەن دەنساۋلىعىنا تابيعاتى بويىنشا ءارتۇرلى قولايسىز فاكتورلاردى ازايتۋ بويىنشا كوزدەلەتىن شارالاردى ەسكەرە وتىرىپ, وسى سانيتاريالىق قاعيدالارعا 1-قوسىمشاعا سايكەس وبەكتىنىڭ قاۋىپتىلىك سىنىبىنا سايكەس كەلەتىن سقا ولشەمدەرى بەلگىلەنەدى. 43. ءوندىرىستىڭ كولەمىن ۋاقىتشا قىسقارتۋ ەڭ ۇلكەن جوبالىق نەمەسە وبەكتىنىڭ ءىس جۇزىندە قول جەتكىزىلگەن قۋاتى ءۇشىن قابىلدانعان سقا ولشەمىن قايتا قاراۋعا نەگىز بولىپ تابىلمايدى. 44. سقا جانە سا گرافيكالىق ماتەريالداردا كورسەتىلىپ بەلگىلەنەدى (قالانىڭ باس جوسپارى, اۋماقتىق جوسپارلاۋ سحەماسى, توپوگرافيالىق كارتا, سيتۋاتسيالىق سحەما). 45. سقا ولشەمىن نەگىزدەۋ كەزىندە مىنالار: 1) سقا ولشەمى مەن شەكارالارى; 2) حالىقتى زياندى حيميالىق قوسپالار شىعارىندى­لارىنىڭ اتموسفەرالىق اۋاعا اسەرىنەن جانە فيزيكالىق اسەردەن قورعاۋ جونىندەگى ءىس-شارالار; 3) سقا اۋماعىنىڭ پايدالانۋ جانە كوگالداندىرۋ رەجيمى بەلگىلەنەدى. 46. جوبالاناتىن, رەكونسترۋكتسيالاناتىن جانە قولدا­نىستاعى وبەكتىلەر ءۇشىن وندىرىستىك جانە باسقا دا وبەك­تى­لەردىڭ سانيتاريالىق سىنىپتاماسى جانە ەڭ از سقا ولشەمدەرى وسى سانيتاريالىق قاعيدالارعا 1-قوسىمشاعا سايكەس سىنىپتاما نەگىزىندە بەلگىلەنەدى نەمەسە, اتموسفەرالىق اۋانىڭ لاستانۋىنىڭ تارالۋىنىڭ جانە اتموسفەرالىق اۋاعا فيزيكالىق اسەر ەتۋ (شۋ, ءدىرىل, يوندامايتىن ساۋلەلەنۋ) ەسەپتەۋلەرىنىڭ ناتيجەسى بويىنشا سىنىپتاما جوق بولعان جاعدايدا دەنساۋلىققا تاۋەكەلىن باعالاي وتىرىپ, بەلگىلەنگەن تارتىپپەن بەكىتىلگەن ادىستەمەلەر بويىنشا ءى جانە ءىى قاۋىپتىلىك سىنىبىنداعى وبەكتىلەر ءۇشىن بەلگىلەنەدى. 47. وبەكتىلەر توپتارى نەمەسە ونەركاسىپ جەلىسى ءۇشىن سقا ولشەمى ونەركاسىپتىك ايماققا, ونەركاسىپ جەلىسىنە (كەشەن) كىرەتىن وبەكتىلەر كوزدەرىنىڭ فيزيكالىق اسەرىن جانە جيىنتىق شىعارىندىلاردى ەسكەرە وتىرىپ بەلگىلەنەدى. ولار ءۇشىن بىرىڭعاي ەسەپتەۋلەر سقا بەلگىلەنەدى جانە ەسەپتەۋ پارامەترلەرىن زاتتاي زەرتتەۋلەردىڭ, حالىقتىڭ دەنساۋلىعى ءۇشىن تاۋەكەلدى باعالاۋ دەرەكتەرىمەن راستاۋدان كەيىن سقا ولشەمى تۇپكىلىكتى بەلگىلەنەدى. حالىقتىڭ دەنساۋلىعى ءۇشىن تاۋەكەلدى باعالاۋ قۇرامىنا ءى جانە ءىى قاۋىپتىلىك سىنىبىنداعى وبەكتىلەر كىرەتىن وبەكتىلەر توپتارى ءۇشىن جۇرگىزىلەدى. ونەركاسىپ ايماعىنىڭ, ونەركاسىپ جەلىسىنىڭ (كەشەندەرىنىڭ) قۇرامىنا كىرەتىن ونەركاسىپتىك وبەكتىلەر مەن وندىرىستەر ءۇشىن, نەگىزدەلگەن كەزدە, سقا ءار وبەكت ءۇشىن جەكە بەلگىلەنەدى. 48. وبەكتىلەردى رەكونسترۋكتسيالاۋ, تەحنيكالىق قايتا جاراقتاندىرۋ اتموسفەرالىق اۋانىڭ كۇتىلەتىن لاستانۋىن, اتموسفەرالىق اۋاعا فيزيكالىق اسەردى ەسەپتەۋلەرى بولعان جاعدايدا جۇرگىزىلەدى. وبەكتىنى رەكونسترۋكتسيالاۋ جانە پايدالانۋعا بەرۋ اياقتالعاننان كەيىن ەسەپتەۋ پارامەترلەرى اتموسفەرالىق اۋانى زاتتاي زەرتتەۋلەر جانە اتموسفەرالىق اۋاعا فيزيكالىق فاكتورلاردىڭ اسەرلەرىن ولشەۋلەر ناتيجەلەرىمەن راستالادى. 49. قازىرگى زامانعى ونەركاسىپتىك جوبالاۋدىڭ مىندەتتى شارتى شىعارىندىلاردىڭ زياندى حيميالىق نەمەسە بيولوگيالىق كومپونەنتتەرىنىڭ اتموسفەرالىق اۋاعا, توپىراققا جانە سۋ قويمالارىنا ءتۇسۋىن بولدىرماۋعا نەمەسە بارىنشا ازايتۋعا, فيزيكالىق فاكتورلار اسەرىن بولدىرماۋعا نەمەسە ولاردى گيگيەنالىق نورماتيۆتەرگە دەيىن جانە ودان دا تومەن ازايتۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن وزىق رەسۋرستاردى ۇنەمدەيتىن, قالدىقسىز جانە از قالدىقتى تەحنولوگيالىق شەشىمدەردى ەنگىزۋ بولىپ تابىلادى. 50. قۇرىلىس جانە رەكونسترۋكتسيا جوبالارىندا ازىرلەنەتىن تەحنولوگيالىق جانە تەحنيكالىق شەشىمدەر, جاڭا تەحنولوگيالار تاجىريبەلىك-ەكسپەريمەنتالدىق وندىرىستەردىڭ دەرەكتەرى, وسىعان ۇقساس ءوندىرىستى قۇرۋ بويىنشا شەتەل تاجىريبەسىنىڭ ماتەريالدارى نەگىزىندە ءوندىرىستى جوسپارلاۋ كەزىندە تاجىريبەلىك-ونەركاسىپتىك سىناقتاردىڭ ناتيجەلەرىنە نەگىزدەلۋى ءتيىس. 51. قولدانىستاعى, رەكونسترۋكتسيالاناتىن جانە جوبالاناتىن ونەركاسىپتىك وبەكتىلەر مەن وندىرىستەردىڭ سقا جانە سا (اۋە كەمەلەرىنىڭ ۇشۋ جانە قونۋ ايماعىنداعى ۇشۋدىڭ ستاندارتتى باعىتتارىنىڭ بويىنداعى) ولشەمىن وزگەرتۋ (كوبەيتۋ, ازايتۋ) قاجەتتى وزگەرىستەردى نەگىزدەيتىن جوبانى ازىرلەۋمەن سۇيەمەلدەنەدى. 4. سانيتاريالىق-قورعانىش ايماعىنىڭ ولشەمدەرىن بەلگىلەۋ 52. وبەكتىلەر ءۇشىن سقا ولشەمدەرىن بەلگىلەۋ جاڭا, رەكونسترۋكتسيالاناتىن وبەكتىلەردىڭ نەمەسە ىستەگى وبەكتىلەردى تەحنيكالىق قايتا جاراقتاندىرۋ جوباسى قۇرامىندا ۇسىنىلاتىن باقىلاۋ باعدارلاماسىنا سايكەس ورىندالعان اتموسفەرالىق اۋانىڭ زاتتاي زەرتتەۋلەرىنىڭ جانە ولشەۋلەرىنىڭ ناتيجەلەرىن, اتموسفەرالىق اۋاعا فيزيكالىق اسەر ەتۋ دەڭگەيلەرىن ەسكەرە وتىرىپ, اتموسفەرالىق اۋاعا فيزيكالىق اسەر ەتۋ جانە اتموسفەرالىق اۋانىڭ لاستانۋى ەسەپتەۋلەرى بار سقا نەگىزدەۋ جوبالارى بار بولعاندا جۇرگىزىلەدى. اۋە كەمەلەرىنىڭ ۇشۋ جانە قونۋ ايماعىنداعى ۇشۋدىڭ ستاندارتتى باعىتتارىنىڭ بويىنداعى سا ولشەمىن بەلگىلەۋ اتموسفەرالىق اۋاعا فيزيكالىق اسەر ەتۋ دەڭگەيلەرىنىڭ ناتۋرالىق زەرتتەۋلەرى مەن ولشەۋلەرى ناتيجەلەرىن ەسكە­رە وتىرىپ, اتموسفەرالىق اۋاعا فيزيكالىق اسەر ەتۋدىڭ ەسەپتەۋلەرى بار سا نەگىزدەۋ جوباسى بار بولعاندا جۇرگىزىلەدى. 53. قولدانىستاعى, رەكونسترۋكتسيالاناتىن نەمەسە قايتا بەيىمدەلگەن ءى جانە ءىى قاۋىپتىلىك سىنىبىنداعى وبەكتىلەر ءۇشىن سقا ولشەمىن وزگەرتۋ (ازايتۋ, كوبەيتۋ) تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىنا دەيىنگى جەتكىلىكتى اراقاشىقتىقتىڭ بولۋى ەسكەرىلگەن, تومەندەگى ماتەريالدارعا نەگىزدەلگەن جوباعا سايكەس جۇرگىزىلەدى: 1) اتموسفەرالىق اۋانىڭ لاستانۋى تارالۋىنىڭ جانە اتموسفەرالىق اۋاعا فيزيكالىق اسەر ەتۋدىڭ (شۋ, ءدىرىل, يوندامايتىن ساۋلەلەنۋ) ەسەپتەۋلەرى بار سقا جوباسىنىڭ ساراپتاماسى ناتيجەلەرىنە; 2) حالىقتىڭ دەنساۋلىعىنا كەلەتىن تاۋەكەلدى باعالاۋعا; 3) وندىرىستىك-ەكولوگيالىق باقىلاۋ ۇردىسىندەگى رەشش نورماتيۆتەرىن باعالاۋدىڭ بەكىتىلگەن ادىستەمەسى بويىنشا جۇرگىزىلگەن ەسەپتەۋلەردىڭ, اتموسفەرالىق اۋاعا فيزيكالىق اسەر ەتۋ دەڭگەيلەرىن ولشەۋدىڭ ناتيجەلەرىنە سايكەس باقىلاۋدى قاجەت ەتەتىن زاتتار ءۇشىن اتموسفەرالىق اۋانىڭ لاستانۋىنىڭ جۇيەلى ۇزدىكسىز (جىلدىق) ء(ۇش جىلدان كەم ەمەس) جۇرگىزىلگەن ناتۋرالىق زەرتتەۋلەرىنە جانە ولشەۋلەرىنە (جەكە نۇكتەدەگى ءاربىر ينگرەديەنت ءۇشىن كەمىندە ەلۋ زەرتتەۋ); 54. ءىىى, ءىV جانە V قاۋىپتىلىك سىنىبىنداعى جۇمىس ىستەپ تۇرعان, قايتا جاڭارتىلاتىن وبەكتىلەرى ءۇشىن سقا ولشەمدەرى مىنالار نەگىزىندە وزگەرتىلەدى: 1) اتموسفەرالىق اۋانىڭ لاستانۋى تارالۋىنىڭ جانە اتموسفەرالىق اۋاعا فيزيكالىق اسەر ەتۋدىڭ (شۋ, ءدىرىل, يوندامايتىن ساۋلەلەنۋ) ەسەپتەۋلەرى بار سقا جوباسى ساراپتاماسىنىڭ ناتيجەلەرى; 2) وندىرىستىك-ەكولوگيالىق باقىلاۋ پروتسەسىندەگى رەشش نورماتيۆتەرىن باعالاۋدىڭ بەكىتىلگەن ادىستەمەسى بويىنشا جۇرگىزىلگەن ەسەپتەۋلەردىڭ, اتموسفەرالىق اۋاعا فيزيكالىق اسەر ەتۋ دەڭگەيلەرىن ولشەۋدىڭ ناتيجەلەرىنە سايكەس باقىلاۋدى قاجەت ەتەتىن زاتتار ءۇشىن اتموسفەرالىق اۋانىڭ لاستانۋىنىڭ جۇيەلى ۇزدىكسىز (جىلدىق) ء(ۇش جىلدان كەم ەمەس) جۇرگىزىلگەن زاتتاي زەرتتەۋلەرى جانە ولشەۋلەرى (قىس مەزگىلىن قوسپاعاندا جەكەلەگەن نۇكتەدەگى ءاربىر ينگرەديەنتكە كەمىندە وتىز زەرتتەۋ); 3) وبەكتىلەردىڭ قۇرامىن وزگەرتۋ جانە وبەكتىلەردى قايتا بەيىمدەۋ, نەمەسە ءومىر ءسۇرۋ ورتاسىنا اسەر ەتۋدىڭ دەڭگەيلەرىن قىسقارتۋعا باعىتتالعان وزىق تەحنولوگيالىق شەشىمدەردى, ءتيىمدى تازارتۋ قۇرىلىستارىن ەنگىزۋ نەگىزىندە. نورماتيۆتىك دەڭگەيلەردى تەحنيكالىق جانە تەحنولوگيا­لىق قۇرالدارمەن قامتاماسىز ەتۋ مۇمكىندىگى بولماسا جانە /نەمەسە اسەر ەتۋ فاكتورلارىنىڭ ارقايسىسى بويىنشا زاتتاي زەرتتەۋلەر مەن ولشەۋلەردىڭ ناتيجەلەرى بويىنشا جۇمىس ىستەيتىن وبەكتىلەردىڭ سقا ولشەمدەرى بەلگىلەنگەن ولشەمدەرگە قاراعاندا ۇلعايتىلادى. احۋالدى باعالاۋ وبەكتىنى پايدالانۋدىڭ سوڭعى ءۇش جىلى ىشىندەگى ولشەنگەن پارامەتردىڭ ورتاشا جىلدىق ماندەرى بويىنشا جۇزەگە اسىرىلادى. 5. سانيتاريالىق-قورعانىش ايماعىن كوگالداندىرۋ جانە ونىڭ اۋماعىنىڭ رەجيمى 55. سقا شەكارالارىندا: 1) جەكە تۇرعىن ۇيلەردى قوسا العاندا, جاڭادان سالىنىپ جاتقان تۇرعىن ءۇي قۇرىلىستارىن; 2) لاندشافتىق-رەكرەاتسيالىق ايماقتاردى, دەمالىس ايماقتارىن, كۋرورت, ساناتوري جانە دەمالىس ۇيلەرىنىڭ اۋماقتارىن; 3) جاڭادان قۇرىلاتىن جانە ۇيىمداستىرىلاتىن باۋ-باقشا سەرىكتەستىكتەرىنىڭ اۋماقتارىن, ۇجىمدىق نەمەسە جەكە ساياجاي جانە باۋ-باقشا ۋچاسكەلەرىن; 4) سپورت قۇرىلىستارىن, بالالار الاڭدارىن, ءبىلىم بەرۋ جانە بالالار ۇيىمدارىن, جاپپاي قولدانىلاتىن ەمدەۋ-پروفيلاكتيكالىق جانە ساۋىقتىرۋ ۇيىمدارىن ورنالاستىرمايدى. 56. سقا شەكارالارىندا جانە ونەركاسىپتىڭ باسقا دا سالالارىنىڭ وبەكتىلەرى اۋماقتارىندا: 1) دارىلىك زاتتاردى, دارىلىك قۇرالداردى جانە/نەمەسە دارىلىك نىسانداردى ءوندىرۋ جونىندەگى وبەكتىلەردى, فارماتسەۆتيكالىق كاسىپورىندار ءۇشىن شيكىزات جانە جارتىلاي ونىمدەر قويمالارىن; 2) تاماق ونەركاسىبى سالالارىنىڭ وبەكتىلەرىن, ازىق-ت ۇلىك شيكىزاتى مەن تاماق ونىمدەرىنىڭ كوتەرمە قويمالارىن; 3) اۋىز سۋ دايىنداۋعا جانە ساقتاۋعا ارنالعان سۋ قۇبىرى قۇرىلىستارىنىڭ كەشەندەرىن ورنالاستىرمايدى. 57. وندىرىستىك وبەكتىنىڭ سقا شەكارالارىندا كورسەتىلگەن وبەكتىنىڭ جۇمىسكەرلەرىنە, كەلۋشىلەرگە قىزمەت كورسەتۋگە ارنالعان عيماراتتار مەن قۇرىلىستاردى جانە وبەكتىنىڭ قىزمەتىن قامتاماسىز ەتۋگە ارنالعان مىنا وبەكتىلەر ورنالاستىرىلادى: 1) كەزەكشى اۆاريالىق پەرسونال ءۇشىن تۇرعىن ءۇي ەمەس ءۇي-جايلاردى, ۆاحتالىق ءادىس بويىنشا (15 كۇنتىزبەلىك كۇنگە دەيىن ) جۇمىس ىستەيتىن ادامدار تۇراتىن ءۇي-جايلاردى; 2) ءورت ءسوندىرۋ دەپوسىن, مونشا, كىر جۋاتىن ورىنداردى, ساۋدا جانە قوعامدىق تاماقتانۋ وبەكتىلەرىن, گاراجداردى, قوعامدىق جانە جەكە كولىكتى ساقتاۋعا ارنالعان الاڭدار مەن قۇرىلىستاردى, اۆتوموبيلگە ماي قۇيۋ ستانتسيالارىن, قوعامدىق جانە اكىمشىلىك عيماراتتاردى, كونسترۋكتورلىق بيۋرو­لاردى, وقۋ ورىندارىن, ەمحانالاردى, عىلىمي-زەرت­تەۋ زەرتحانالارىن, جابىق ۇلگىدەگى سپورت-ساۋىقتىرۋ قۇرىلىستارىن; 3) جەرگىلىكتى جانە ءترانزيتتى كوممۋنيكاتسيالاردى, ەلەكتر بەرۋ جەلىلەرىن, ەلەكتر قوسالقى ستانتسيالارىن, مۇناي جانە گاز قۇبىرلارىن, تەحنيكالىق سۋمەن جابدىقتاۋعا ارنالعان ارتەزيان ۇڭعىمالارىن, تەحنيكالىق سۋ دايىنداۋعا ارنال­عان سۋدى سالقىنداتاتىن قۇرىلىستاردى, سۋ بۇرۋ سورعى ستانتسيالارىن, اينالىمدى سۋمەن جابدىقتاۋ قۇرىلىستارىن; 4) وندىرىستىك وبەكتىنىڭ سقا شەكارالارىندا, نەگىز­دەلگەن كەزدە تاماق ونىمدەرىن وندىرۋگە پايدالانىلمايتىن تەحنيكالىق داقىلداردى وسىرۋگە ارنالعان اۋىل شارۋاشىلىق القاپتارى ورنالاستىرىلادى. 58. ءىV, V سىنىپتاعى كاسىپورىندار ءۇشىن سقا الاڭنىڭ كەمىندە 60 % ماكسيمالدى كوگالداندىرۋىن كوزدەيدى, ءىى جانە ءىىى سىنىپتىڭ كاسىپورىندارى ءۇشىن – كەمىندە 50 %, سقا 1000 م جانە ودان اساتىن كاسىپورىندار ءۇشىن – تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىن سالۋ جاعىنان اعاش-بۇتا كوشەتتەرى جولاعىن مىندەتتى تۇردە ۇيىمداستىرا وتىرىپ, كەمىندە 40 % اۋماعىن كوگالداندىرۋ كوزدەلەدى. سقا الاڭىن كوگالداندىرۋدىڭ كورسەتىلگەن ۇلەس سالماعىن ورىنداۋعا مۇمكىندىك بولماسا (ونەركاسىپ الاڭى (وبەكتىلەر) تىعىز سالىنعان كەزدە) سقا جوباسىندا مىندەتتى تۇردە نەگىزدەي وتىرىپ, قۇرىلىس سالۋدان بوس اۋماقتى كوگالداندىرۋعا جول بەرىلەدى. 59. تاماق ونەركاسىبى سالالارى وبەكتىلەرىنىڭ, ازىق-ت ۇلىك شيكىزاتى مەن تاماق ءونىمى كوتەرمە قويمالارىنىڭ, دارىلىك زاتتاردى, دارىلىك قۇرالدار مەن (نەمەسە) دارىلىك نىساندار ءوندىرىسىنىڭ, فارماتسەۆتيكالىق كاسىپورىندار ءۇشىن شيكىزات پەن جارتىلاي ونىمدەر قويمالارىنىڭ سقا شەكارالارىندا ونىمگە, ادامنىڭ دەنساۋلىعىنا جانە ءومىر ءسۇرۋ ورتاسىنا, ونىمگە ءوزارا جاعىمسىز اسەر ەتۋ بولماعان جاعدايدا, جاڭا بەيىندى, ءبىر ءتيپتى وبەكتىلەردى ورنالاستىرۋعا جول بەرىلەدى. 60. وبەكتىنىڭ سقا شەكارالارىندا ورنالاسقان نەمەسە سقا-عا ىرگەلەس جاتقان اۆتوموبيل ماگيسترالى ونىڭ ولشەمىنە كىرمەيدى, ال اۆتوموبيل ماگيسترالىنىڭ شىعارىندىلارى سانيتاريالىق-قورعانىش ايماعىنىڭ ولشەمىن نەگىزدەۋ كەزىندە فوندىق لاستانۋدا ەسكەرىلەدى. 61. سقا نەمەسە ونىڭ قانداي دا ءبىر بولىگى تۇرعىن ءۇي ايماعىن كەڭەيتۋ, ۇجىمدىق نەمەسە جەكە ساياجاي جانە باۋ-باقشا ۋچاسكەلەرىن ورنالاستىرۋ ءۇشىن وبەكتىنىڭ رەزەرۆتىك اۋماعى رەتىندە قاراۋعا بولمايدى. سقا ءبىر بولىگى بار سقا-نىڭ سىرتقى شەكاراسىندا رەشش جانە/نەمەسە رەشد ساقتالۋى نەگىزدەمەسىنىڭ جوباسى بولعان جاعدايدا, وندىرىستىك ايماقتى كەڭەيتۋ ءۇشىن وبەكتىنىڭ رەزەرۆتىك اۋماعى رەتىندە قارالۋى مۇمكىن. «وندىرىستىك وبەكتىلەردىڭ سانيتاريالىق-قورعانىش ايماعىن بەلگىلەۋ بويىنشا سانيتاريالىق-ەپيدەميولوگيالىق تالاپتار» سانيتاريالىق قاعيدالارىنا 1-قوسىمشا وندىرىستىك جانە باسقا دا وبەكتىلەردىڭ سانيتا­ريالىق سىنىپتاماسى جانە ەڭ از سقا ولشەمدەرى 1. حيميالىق وندىرىستەر 1. ءى سىنىپ – سقا كەمىندە 1000 م: 1) بايلانىسقان ازوت (اممياك, ازوت قىشقىلى, ازوت-تۋك جانە باسقا دا تىڭايتقىشتار) ءوندىرىسى. اممياك, قۇرامىندا ازوت بار قوسىندىلاردى (نەسەپنار, تيونەسەپنار, گيدرازين مەن ونىڭ تۋىندىلارى جانە باسقالارى), ازوت-تۋك, فوسفات, كونتسەنتراتتى مينەرالدى تىڭايتقىشتاردى, ازوت قىشقىلىن جانە باسقالاردى شىعاراتىن كومبيناتتار كەڭەيتىلگەن سقا تالاپ ەتەدى; 2) بەنزول جانە ەفير قاتارىنداعى ءانيليندى-بوياۋ ونەركاسىبى ونىمدەرى مەن جارتىلاي ونىمدەرىنىڭ - انيلين, نيتروانيلين, الكيلبەنزول, نيتروحلوربەنزول, فەنول, اتسەتون, حلوربەنزول جانە باسقالارىنىڭ ءوندىرىسى; 3) نافتالەن جانە انتراتسەن قاتارىنداعى جارتىلاي ونىمدەردىڭ - بەتانافتول, اش-قىشقىلى, فەنيلپەري قىشقىلدار, پەريقىشقىل, انتراحينون, فتاليلىك انگيدريد جانە باسقالارىنىڭ ءوندىرىسى; 4) كۇكىرتتى نەمەسە قۇرامىندا كۇكىرتى بار ماتەريالداردى جاعۋ نەگىزىندە قىشقىلدى ءسۋلفيتتى جانە ءبيسۋلفيتتى نەمەسە ءمونوسۋلفيتتى ادىسپەن تسەلليۋلوزانىڭ جانە جارتىلاي تسەلليۋلوزانىڭ ءوندىرىسى, سونداي-اق سۋلفاتتى ءادىس (سۋلفات-تسەلليۋلوزا) بويىنشا تسەلليۋلوزا ءوندىرىسى; 5) ەلەكتروليتتىك جولمەن حلوردىڭ, حلور نەگىزىندە جارتىلاي ءو